۱۳۹۶ جمعه ۲۶ آبان - اِجُّمعَة ٢٧ صفر ١٤٣٩
ارسال به دوستان  نسخه چاپی
 مقبرەالشعرای مهاباد و گواهی چشم و گوش/دکتر صلاح الدین خدیو*

*این یادداشت توسط «دکتر صلاح الدین خدیو» روزنامه نگار مهابادی نوشته شده و درکانال رسمی وی در تلگرام منتشر شد.
پایگاه خبری-تحلیلی زریان؛ بازسازی‌ و طراحی مجدد مزار شاعران و نویسندگان و هنرمندان کرد در مهاباد، بازتاب وسیعی‌ در شبکه های اجتماعی داشته است. خرده گیران از زوایای گوناگون به پروژه بازسازی ایراد گرفته اند، اما مخرج مشترک همه آنها یک چیز است؛ کمرنگ شدن رنگ و بوی کردی مکان و گم شدن هویتی که به سنگ قبرها معنا میداد. برخی از این مخالفتها، حساسیتهای دلسوزانه ای است که هنگام تغییر معمولا بیان می شود. برخی هم از ایده های درستی برمیخیزد که سازندگان در صورت استفاده بیشتر از خرد جمعی می توانستند از آن بهره مند شوند.

عصر امروز با دوست نویسنده و مترجمم آقای صلاح الدین آشتی‌ که ضمنا عضو هیات امنای مقبره الشعراست، به بازدید مزار شاعران رفتم. پخش شایعاتی در شبکه های اجتماعی دال بر تخریب مقبره الشعرا نگرانم کرده بود. در بدو ورود از دیدن سازه ای شکیل و زیبا و با معماری برازنده غافلگیر شدم. انگار در وسط گورستان به یکباره وارد پارکی مفرح و زیبا شده ام. در وسط آرامستان بناگاه مفهوم مرگ و یا اصلا خود مرگ گم شده و جای خود را به سرود زندگی می دهد که در گلها و باغچه ها و فواره ها و جویها مترنم است. گورهای مرسوم و هراساننده جای خود را به سنگهای مکعبی زیبایی داده اند که تنها در موزه های باستانی یافت می شوند. رواق اصلی بوسیله سه دروازه متفاوت از دنیای مردگان اطرافش جدا می شود. دروازه ها بسته نیستند، بیشتر نماد وصلند تا فصل. بزرگترینشان سه راه پله بزرگ و متوسط و کوچک دارد و انگار ورودی کاخی بزرگ است. خاک را که برعکس بخوانی کاخ می شود. درست مانند " حتف " در عربی که به معنای مرگ و نیستی است و برگردانش "فتح" است که به معنای نصر و پیروزی است. دومین درگاه نیم دایره ای مرمرین است که پله های عریضش به اختلاف سطح زمین زیبایی خاصی بخشیده اند. درگاه جنوبی اما به رواق مرتفعتر و البته کوچکتری ختم می شود که تنی چند از نامداران در آن آرمیده اند و کار بازسازی آن ادامه دارد و کارگاه کوچک مجموعه در آن مستقر است. به نظرم اصطلاح مرمت یا بازسازی و تجدید بنا، شایسته کار بزرگی نیست که در اینجا صورت گرفته است. چرا که ساختنی از بنیاد است. آنچه را که در گذشته بود، نمی توان سازه نام نهاد. بیشتر خراشیدن کوه و سنگفرش کردن آن بود. نمی دانم سازندگان فعلی چه الگویی را در ذهن داشته اند. اما سازه در حال ساخت هم شبیه مقبره الشعرای تبریز است و هم حافظیه شیراز. تلفیقی از معماری سنتی و مدرن است. محوطه نسبتا وسیع و مرمرین آن به آسانی میتواند بکار اجرای مراسمات و یادبودها بیاید. حتی با تمهیداتی میتوان اختلاف سطح بین رواقها و بقیه محوطه را به سیاق آمفی تئاترها بهم آورد.

من هم مانند برخی منتقدان از سرنوشت سنگ قبرهای قدیمی و جای خالی اشعار نوستالژیکشان در بنای جدید پرسیدم. دوستداران و خانواده های نامداران نگرانی به حقی درباره آنها دارند. کاک صلاح دیوار بزرگ حائل بین دو رواق را نشانم داد با مساحتی حدود چهل متر مربع که قرار است اشعار روی سنگ قبرهای پیشین روی آنها حکاکی شود. الکریم اذا وعد وفی ! خود سنگ قبرها هم به موزه خانه ماموستا هیمن منتقل شده و از این به بعد مهمان آنجا خواهند بود. در واقع این سنگها تنها یادگاران ارزشمند بنای قبلی هستند که حدود سی سال است با پنهانی ترین مکانیسمهای ادراک هویتی مردم کردستان انس و الفت برقرار کرده اند. باید به دلواپسان برای نگرانی در مورد سرنوشتشان حق داد. اما چه باک وقتی که در دیوار وصل و دلدادگی بنای تازه، مثل کیله شین بزرگ جاودانه می شوند.

این بنا شایسته مهاباد است و شایان گوهران در خاک خفته آن. مقبره الشعرا با این ساخت و ساز ماندگار شد و بیشتر از قبل نام آور. سازه جدید شبیه قلعه ای است در ستیغ کوه که در قلب آن شاهین هویت کردی ماوا گرفته است.

 هر کس این قلم را بشناسد میداند که منتقد خیلی از روندهای مدیریت شهری فعلی است، اما در این مورد خاص ترجیحم آن است که شتابزده داوری نکنم. اگر کار تمام شد و نشان سنگ قبرهای مالوف را روی کتیبه مرمرین بنا دیدم آنگاه به نشانه احترام کلاه از سر بردارم.

 

https://www.facebook.com/jh.hedi/posts/1443868325628722

 


9Aware Welat, Nasser Sina und 7 weitere Personen

Kommentare

Description: تاهیر قاسمی

تاهیر قاسمی

بزانین کوو دەبی

Gefällt mir nicht mehr · Antworten · 1 · 1 Std

Description: Nasser Sina

Nasser Sina

دوو وێنەش لە لاپەڕەی "کوردنامە" لەگەڵ بابەتەکە لەسەر تێلێگرام بڵاوبوونەتەوە. ئەمە یەکیانە:

Description: Nasser Sinas Foto.

 

Gefällt mir · Antworten · 39 Min · Bearbeitet

Description: Nasser Sina

Nasser Sina

ئەمەش وێنەکەی تر:

Description: Nasser Sinas Foto.

 

Gefällt mir · Antworten · 40 Min

Description: Nasser Sina

Nasser Sina

سەد بریا ئەم زانیارییانە زۆر زووتر بڵاوکرابانەوە.

Gefällt mir nicht mehr · Antworten · 1 · 37 Min

Description: Naser Hessami

Naser Hessami

ماڵیان ئاوەدان بێ و دەستیان خۆش بێ. ئارامگاکەی پێشوو زۆر بێناز و فەرامۆشکراو دیار بوو. ئەوە لانی کەم دەبێتە هۆی ئەوە کە شوێنەکە، وەک ئارامگای کۆمەڵێک شاعیر و نووسەری ناسراوی کوردستان بە ڕەسمی بناسری. لە هەمان کاتیشدا، پێم وایە دەکرا لەوە باشتر بێ. لە ئێران گەلێک نموونەی جوان و بەرچاو هەن کە دەکرا چاویان لێ بکرێ. دەشکرا پێشتر پرۆژەکە ڕابگەیەندرێ و پرس و ڕا بکرێ. من نە لە میعماری دەزانم و نە شوێنەکەم دیتووە، بەڵام لە دوورەوە ئەوەی دەیبینم، ئەو ستوونە چیمەنتۆیانەی لە جیاتی کێل داندراون، هیچ جوان نین. دەبوو کێلەکان لە بەردی خارا بن نەک ئەو چیمەنتۆ ناشیرینە کە بە شەختەیەکیش هەڵدەورێ و نووسراوەکانی پاک دەبنەوە. ناوی شاعیرەکانیش، بە بڕاوی من هەر وەک خۆیان بۆ نموونە هەژار و هێمن نووسرابا نەک ناوی شناسنامەکەیان. یانی بۆ نموونە لە جیاتی ئەوەی لە سەر چیمەنتۆیەکی ناشیرین و بێ‌بەرگە بنووسرێ سەید موحەممەد ئەمینی شێخ‌السلامی موکری، لە سەر بەردێکی خارا بنووسرێ هێمن. بینای یادبوودیش بە جۆرێک بوایە کە فەزایەکی زیاتر بۆ سەوزایی بمێنێتەوە و هەموو فەزاکە نەبێتە بەرد و چیمەنتۆ. ئەوانە تەنیا ڕای شەخسیی منن و هیچ بنەمایەکی "کارشناسانە"یان نییە.

Gefällt mir nicht mehr · Antworten · 1 · 6 Min · Bearbeitet

Description: Jh Hedi

Jh Hedi

بریا "کارناسەکان"یش ئەوەندەی تۆیان لێ زانیبا!

Gefällt mir · Antworten · 1 · 2 Min




 

Description: Aware Welat

Aware Welat

جۆگەلە بەردینەکەی لێ دەرکەی، هیچیم بە دڵ نیە. دڵە ئیدی. قسەی زۆر تێدا و با هەر دەوێدا بێ.

Gefällt mir nicht mehr · Antworten · 1 · 1 Min

Gefällt mir nicht mehr · Antworten · 1 · 32 Min

Description: Ali Fathi

Ali Fathi

بڕیارێک دراوە و نیوەی پتری دروستکراوە، دەربڕینی بۆچوون شتێک لە دامەزراوەکە ناگۆڕێ. نەریتی دروستکردنی شوێنی ئەوتۆ لە وڵاتانی دنیا بەوجۆرەیە کە پێشتر رادەگەیێندرێ و کۆمەڵێک لە ئارشیتێکتەکان تەرح و ئیدەی خۆیان نیشان‌دەدەن و لەو نێوەدا خەڵاتی دروستکردن بە باشترینیان دەدرێ. وڵاتی ئێمە، وڵاتی دار و ئاو و بەردە، بەڵام لەو وێنانەی کاک ناسر دایناون، جیا لە بەردی مەڕمەڕ و چیمەنتۆ کەمتر وایە کەڵک لە ئاو وەرگیرێ. بۆ دروستکردنی بینایەک یا شوێنێکی وەها گرینگ، دەبوایە ڕوح و هەستی شێعرەکانی هێمن و هەژار و ئەوانی‌تر لە بیناکەدا ڕەنگ بداتەوە. هەموویان لەسەر چەند کۆدی نەتەوایەتی ئەدەبی کۆکن و پێویست بوو لێرەدا زەق‌بکرێنەوە. دەروازەیەکی قورسی تەنگەبەر هەستێکی گەش بە گەشتیار نادا. هەرچەند ستوون و دیوارەکان بەرزبن، بەرزی شێعر و ڕوحی کەسایەتییەکانی نێژراو لەدڵی گەشتیاردا بەرز ناکاتەوە. گۆڕەپانی شوێنەکە بەو گشتە بەردە ویشکە ، بەڕاستی ویشکە، ئاوی لێ‌نییە کە دواتر بە نوور بکرێ ڕوخساری دیکەی پێ‌بدەی. ئەگەر بۆ کۆبوونەوەی گەشتیاران گونجاوە، دەکرێ کۆبوونەوەکان لە ئامفی‌تێئاترێکی تەنیشتەوە بووایە یا ئەگەریش ژێرزمین بایە و تەنیشتی موزەیەک هیچ کێشە نەبوو. دەکرا دواتر کتێبخانە و کافە و موزە و سالۆنی کۆبوونەوە و زۆر شوێنی پێویستی‌تریان ژێر پێوە زیادبکرێ. بەرزی شوێنەکە چەندە لە دوورەوە دیارە، نازانم، چونکە بەداخەوە چ جارێک شانازی چاوم پێکەوتنیم پێ‌نەبڕاوە، بەڵام بەباوەڕی من گرینگترین خاڵ ئەوە بوو کە دوورەوە دیاربوایە، نەک بە دەروازەکان دەوری بگیرێ. بەدڵنیاییەوە ئەو باسانەی ئێمە مانا تەنیا لەڕووی دڵسۆزییە و هیوادارم بەخەراپ وەرنەگیرێن.

Gefällt mir · Antworten · 1 Min

Gefällt mir nicht mehr · Antworten · 1 · 14 Min

Description: Jh Hedi

Jh Hedi

عەلی گیان، بریا پرس بە دووی وەک تۆ کرابا!

Gefällt mir · Antworten · Gerade eben

Gefällt mir · Antworten · 1 · 12 Min

Description: Ali Fathi

Ali Fathi

زۆر سپاس هێدی گیان. دەستت خۆشبێ کەسی برای.

Gefällt mir nicht mehr · Antworten · 1 · 4 Min




 

Description: Kamal Bapiri

Kamal Bapiri

خراب نییه‌ گه‌وره‌ پیاوانی شاره‌ که‌مان دوو گۆریان هه‌بێ .ئه‌ی ئه‌وه‌ یه‌کیان وون بوو بائه‌وه‌ی تریان بمێنێته‌وه‌ لای مامۆستا هێمن.به‌راستی ده‌بێ ماندونه‌بوونی بڵێین بۆ ئه‌و مهه‌ندیسه‌ شاره‌زاو لێزانه‌ هه‌ر وه‌ک شاره‌زایانی پێشو که‌ چیان به‌سه‌ر مه‌یدانی مه‌لاجامی هێنا. زۆر باشه‌ پێموابێ تا چه‌ند مانگی داهاتو حکومه‌تی ناوه‌ندی داوای ئه‌و شاره‌زایانه‌ بکا له‌بواری معماری هاتاکو باره‌گای سه‌عدی شیرازی و حافزیش نۆژه‌ن بکه‌نه‌وه‌ و له‌ کۆتایی دا که‌سێکیش په‌یدا ده‌که‌ن وه‌ک ره‌سوی نادری ئه‌ڵبه‌ته‌ باسه‌واده‌که‌ی که‌ نوسراوه‌یه‌کی خۆشمان وه‌ک ئه‌و نوسراوه‌یه‌ بۆ به‌به‌ژن و باڵای شوێنه‌که‌ هه‌ڵبڵێ.-----------برای به‌رێز چه‌ند نه‌سل له‌گه‌ڵ ئه‌و شوێنه‌ گه‌وره‌بوون به‌زه‌بری زۆری ئه‌م شوێنه‌واره‌یان سازکرد و پاراستیان پێویست بوو پرسێک بکری و سه‌ره‌رۆیانه‌ ده‌ستیان نه‌کردبا به‌ گۆرینی بنه‌ره‌تی شوێنێک که‌ تێی ناگه‌ی چ رابردویه‌کی له‌پشته‌ ئه‌وه‌ نوێخوازی نیییه‌ لاسا کردنه‌وه‌یه‌ی مهه‌ندیسه‌ بێسه‌واده‌کانی مه‌یه‌ که‌ هه‌میشه‌ کۆپیه‌کی ناحه‌زی دنیای غه‌ربن .دڵنیام مهه‌ندیسی ئه‌وکاره‌ نه‌ بیری مێژوویی هه‌بووه‌ نه‌ بروکه‌یه‌کیش هه‌ستی نه‌ته‌وایه‌تی .به‌داخه‌وه‌ هیوادارم لانی که‌م به‌داخ سوڵتان ده‌ست تێوه‌رنه‌ده‌ن و کۆنه‌که‌ی نه‌نێرن بۆ موزه‌ی مامۆستا هێمن . وه‌ک قه‌دیمی ده‌ڵێن : ..............

Gefällt mir · Antworten · 4 Min

Ali Fathi hat geantwortet · 2 Antworten · 5 Std.

 

Description: Khosro Marufi

Khosro Marufi

دوان لە سەر کێلەکانی پێشوو و نووسراوەی سەر وان بە لاڕیدا بردنی باسەکەیە ، ئەوەی ئاشکرایە و جێ گلەیی هەموان ، دەبوایە بەر لە دەس پێکردنی پرۆژەکە ، ڕوونکردنەوە و ئاگاداری و زانیاری بڵاو کراباوە ، سەرەڕای ئەوەش لانیکەم ئەگەر وەک هەموو پرۆژەیەکی ئەوتوێ بە کێ‌بەرکێ دانەدەندرا پرسێکیان بە هونەرمەندان پەیکەرە ساز و کارناسان چ کورد و چ غەیرە کورد بە تایبەت لە بواری مێعماری مۆنۆمان کردبایە.
بە ڕای من پرۆژەیەکی وەها دەبوو وەک بینایەکی مۆنۆمێنتال کە دەتوانێ ببێتە نیشانە ، نماد و هویتی شار ببینرێ ، بە تایبەت ئەوەیکە لە باری تۆپۆگرافیەوە گۆرستانی شاعیران لە شوێنێکی زۆر باش هەڵکەوتوە و ئەگەر بینا و نیشانەیەکی بڵیندی لێ دابندرێ باش خۆ دەنوێنێ.
ئەوەندەش بڵێم دیارە ئەو شوێنە لە بێنازی پێشوو هاتۆتە دەر بەڵام ئەوەی دەبێ بکرێ بۆی نەکراوە ، تەنانەت سەرەڕای ئەو هەموو باس و خواسە هێشتا نەک هەرنەقشە بەڵکوو وێنەیەکی تەواوکراوی پرۆژەکە واتە ‌3
d نیشانی کەس نەدراوە و ئەو مێعماریە داهینانە و نوێ و سەر سوڕهێنەرەی بەڕێز دوکتور خەدیو باسی دەکا لە هیچ کام لە وێنەکان دا نابینرێ ...
سەرەڕای هەمووئەوانە پێم وایە ئەگەر ئەو جوانکارێی ئێستا لە دەوری کێلەکانی پێشوو کرابا و بە جۆرێک پێوەند و تەلفیقێکی کۆن و نوێ سازدرابا زۆر باشتر دەبوو لەو کیلانەی وەک سەکۆ و سەتڵی نێو پارکان لەوێ چەقیون.
ئەوەندەش بڵێم تێبینی کاک ناسر حیسامی و کاک عەلی فاتحی زۆر جێ سەرنج وکارناسەن و خۆزگە لە ئاکامی کارەکەدا ڕەچاو کرێن

Gefällt mir nicht mehr · Antworten · 2 · 32 Min · Bearbeitet

Description: Khosro Marufi

Khosro Marufi

ئەو پێگەیە لیستی ئەو پڕۆژانەی تێدا کە مسابقە هەڵدەبژێردرێن .
ئایا گۆرستانی ناودارانی مەهاباد لە ڕادەی هیچ کام لەوانە نەبوە ؟...
Mehr anzeigen

Description: https://fbexternal-a.akamaihd.net/safe_image.php?d=AQBJ6kXBKjxiZ3BY&w=90&h=90&url=http%3A%2F%2Fwww.etoood.com%2FImages%2FCompetition%2FSmall%2FETOOOD636054946361055859201616301057.jpg&cfs=1&upscale=1

 

لیست مسابقات

معماری ,ایران, معمار, درباره معماری, ساختمان, نقشه

ETOOOD.COM

Gefällt mir nicht mehr · Antworten · Vorschau entfernen · 2 · 28 Min

Gefällt mir nicht mehr · Antworten · 3 · 13 Std. · Bearbeitet

Description: Khosro Marufi

Khosro Marufi

وێڕای داوای لێ‌بووردن لە دۆستی زۆر خۆشەویست و ڕێزدارم دوکتور خەدیو ، کە وەک بۆ خۆ دەفەرمێ هەمیشە قەڵەمی بە جوانی و بۆ حەق گەڕاوە ، دوێنێ شەوێ چەند جار بە نووسراوەکەی دا هاتمەوە ، تا درەنگ وتەکانی بیریان ئاڵۆز کردم ونەیان هێشت بنووم بۆیەش نەمتوانی کپ بمێنم و بۆچۆنی خۆم دەرنەبڕم ، پێم سەیر بوو دوکتورێک ئاواکارناسانه لە سەر ناوەرۆک (کانسپت) مێعمارێکی نەدیتراو دواوە ، ئاخرێکەی بەو قەناعەتە گەیشتم بەرێزیشیان وەک من و باقی دۆستان بە کوردە نامووسی کاک سەلاحی ئاشتی داکەوتوە و بۆی ناسەلمێ کاک سەلاحی هەمیشە خەمخۆر و دڵسۆزمان لە سەر ناحەق بکاتەوە یان لە ئاست کولتوور و هونەری شارەکەمان فێڵی لێ‌بکرێ و کڵاوی بچتە سەر.
بەڕێز خەدیو دەڵێی فیلمی سینەمایەکی سازنەکراو لە رووی سیناریۆ دەگێڕێتەوە و بە شتێکی هەڵ دەڵێ کە هیچ نەقشە و بەڵگەیەکی لێ بڵاو نەکراوەتەوە ، ئەوە لە حالێکدایە کە مێعماری هونەرێکی عەینیە و رەنگدانەوی خەیال و بیرۆکە و هویت دەبێ تێ‌یدا بەرچاو بێ و بەدی بکرێ و ناتوانی لە زەین دا پەروەردەی کەی ... ئەمن لە وێنە‌کاندا چی وام نەدیت شیاوی ئەو پیا هەڵکوتن و وصف‌العیش‌ی‌ویشک و خاڵی بێ ؟، کوا ئێتوود یان کرووکی یان کێشراوەیەکی ئەو بیرۆکانە نیشان بدا ؟ چەند رۆژە دۆستانم راسپاردوە وێنەیەک یان بە قەولی مێعماران اتود و کروکی و اسکیس ێک لەو کارە پەیدا کەن ، تا ئێستا هیچم پێ نەگەیشتوە و چون بۆ خۆشم دەو کارەدام دڵنیام هەیەتی و هەموو مێعمارێک هەوڵێ اتود دەکا و دوایە سکیس و پرزانتە. 
هەڵبەت لە بیر نەکەین دە زەمانەیەکیش دا دەژین کە کەمتر بە دەست کاری وادەکرێ و دەیان نەرمەواڵەی وەک 3
dmax و vira و maya و 3d animator و .... کاریان وەها هاسان کردۆتەوە دەتوانی به نێو پرۆژەکەدا بگەڕێی بە سەریدا هەڵفڕی و لە هەموو ڕوانگەیەکەوە لێی بڕوانی. نموونەکانیشی هەموو رۆژێ لە مێدیاکان بە تایبەت هی کوردستانی باشوور بۆ پاک سیتی و شاری جوان و شاری خەونەکان و ..... بڵاو دەبێتەوه و ئەوەندی من ئاگام لێ‌یە هەموو ئەو گرتە و کورتە ئەنیمیشنانە لە ئێران و بە دەستی دۆستانی کوردی خۆمان سازدەکرێن.
وەبیر نەقڵێکی کۆن کەوتمەوە ، دەگێڕنەوە کوڕێک تابڵویەکی سپی لە پێش بابی دانابوو و پێی هەڵدەکوت، دەیکوت ئێرە مەزرایەکە و چەند ئاژەڵ تێیدا دەلەوەڕن ، هەمووی شینای و گوڵی جوان ، لەولایەش گۆلێکی شین و مەندە و پەلەوەر بە سەریدا هەڵدفڕن ، لە پشتەوەش چەند چیای بەرز خۆدەنوێن کە بەفر دایپۆشیون ، بابە دەڵێ بۆ من هیچ نابینم ، کورە جوابی دەداتەوە ماڵتە ناڵێم زستانە ؟ بەفرێکی زۆر باریوە و هەموو دونیای سپی کردوە.

Gefällt mir · Antworten · 4 Min

 

تاريخ: ۱۳۹۵/۶/۲۴


نظر کاربران
نام:
پست الکترونیکی:
نظر شما:


آخرین اخبار   





صفحه اصلی   |   نمایش گالری   |   گالری عکس   |   مهاباد   |   مشروح اخبار   |   بوکان   |   سقز   |   اخبـــار   |   کوردانه   |   پیرانشهر   |   درباره ما   |   ارتباط با ما   |   ورود
تمام حقوق سایت متعلق به وب سایت زریان می باشد. استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.

طراحی و اجرا توسط: وب باکس پورتال