۱۳۹۵ دوشنبه ۴ بهمن - اِلأِثنين ٢٤ ربيع الثاني ١٤٣٨
ارسال به دوستان  نسخه چاپی
 انواع سیستم های دفع پسماند با نگاهی اجمالی به دفع پسماند شهری بوکان / بیژن رحمانی*

* این یادداشت به قلم «بیژن رحمانی» کارشناس ارشد شیمی خاک و مدیر آزمایشگاه تجزیه خاک، آب و گیاه پدون نوشته شده و در اختیار زریان قرار گرفته است.

پایگاه خبری-تحلیلی زریان؛  رشد روز افزون جمعیت در سده اخیر خصوصا در شهرهای مهاجرپذير همراه با امتیازات مثبت و ایجاد فرصتها در این شهرها، در اغلب موارد مشکلات و تبعات منفی را نیز به دنبال خواهد داشت، که این خود مستلزم تحقق ايجاد مدیریت مدرن و پایدار در عرصه اداره این شهرها است. یکی از مشکلات موجود در این زمینه تولید افزاینده مواد دور ريختني و زائد یا به عبارتی دیگر پسماند (زباله) است. دفع پسماند به شکل صحیح و اصولی از نظر زیست محیطی اهمیت فراوان دارد. روش های مهم دفع پسماند در کشورهای مختلف شامل چهار روش: کمپوست سازی، بازیافت، سوزاندن و در نهایت دفن کردن می باشد. میزان بهره گیری از این روشها در کشورهای مختلف بطور مستقیم به سطح تکنولوژی و پیشرفت جامعه بستگی دارد; بطوریکه در کشورهای پیشرفته، فرآیند بازیافت و تبدیل به کمپوست بخش اعظمی از دفع پسماند را به خود اختصاص میدهد و در کشورهای عقب افتاده سهم سوزاندن و دفن پسماند، قابل توجه می باشد. حتی روش سوزاندن نیز در کشورهای مختلف بسته به سطح تکنولوژی تحت تاثیر قرار می‌گیرد؛ تا جائیکه در کشورهای توسعه یافته از سوزاندن پسماندها در راستای کسب انرژی استفاده کلانی می برند. هرچند روش های کمپوست سازی و تولید بازیافت نسبت به دو روش دیگر ارجحیت دارند; علیهذا روش دفن پسماند متداول ترین روش در اکثر کشورها، حتی کشورهای پیشرفته می باشد; چراکه در اغلب موارد مواد حاصله از سایر روشها بایستی به نحوی مطلوب دفن گردد. (چیزی که در حوزه مدیریت شهری بوکان به هيچ وجه مسبوق به سابقه نمی باشد!)

     براساس تحقیقات انجام گرفته خاکستر ناشی از سوزاندن پسماندها حدود %20 کل موادی است که سوزانده شده، همچنین بعد از فرآیند کمپوست سازی نیز حدود %30 وزنی مواد، نیاز به دفن کردن دارند. در فرآیند بازیافت نیز بسته به درجه جداسازی مواد، بین %25_1 در نوسان است. بنابراین حتی اگر سیستم های به روز دفع پسماند اعمال گردد;باز نیاز به دفن آن هنوز باقی خواهد ماند. یکی از جنبه‌های مشکل ساز در استفاده از اراضی برای دفن پسماند این است که اراضی نزدیک به محل دفن (Landfill) برای سایر استفاده های سودآور غیر قابل استفاده می شوند و برای توسعه شهری، صنعتی و کشاورزی مناسب نیستند. لندفيل ها اغلب تا ساليان درازی خطرات زیست محیطی بهداشت عمومی را با خود یدک می کشند. اختصاص اراضی نامناسب به محل دفن پسماندها منجر به تخریب محیط زیست و کشمکش های اقتصادی و اجتماعی خواهد شد. بنابراین یکی از چالش‌های جدی در این رهگذر، مکان یابی اراضی مناسب جهت دفن زباله می باشد; که از یک طرف معیارهای زیست محیطی در آن لحاظ شده باشد و از طرف دیگر رعایت حداقل مسافت ممکن تا شهرها است، تا هزینه‌های حمل و نقل زیاد نباشد. روشهای پیشرفته دفن پسماند بر اساس تکنیک ارزیابی اراضی شکل گرفته است. در اين ارزیابی، محل مناسب دفع پسماند بر اساس خصوصیات جغرافیایی نظیر نوع خاک، فاصله تا منابع آبی، نوع پوشش گیاهی، توپوگرافی و فاصله قابل اعتماد تا مناطق مسکونی تعیین می گردد. در روشهای دفع پسماند ازطریق فرآیند های تولید کمپوست و بازیافت مواد، با عنایت به اینکه تکنیک های بکار رفته شامل به روزترين متدهای کاربردی می باشد، طبیعتا بازده حداکثری را به دنبال دارد؛ بطوریکه علاوه بر کمترین مشکلات زیست محیطی، دارای محاسن متعددی ازجمله تولید انرژی، بهبود وضعیت اراضی کشاورزی، کمک در حفظ محیط زیست سالم، اشتغال زايي و صدالبته ایجاد درآمد و بهبود وضعیت اقتصادی در راستای تحقق اهداف تولید درآمد پایدار می باشد. مکان یابی محل احداث کارخانه های تولید کمپوست و بازیافت پسماندها نیز مستلزم ارزیابی اراضی منطقه در راستای یافتن بهترین و کم هزینه ترین مکان می باشد. در روش سوزاندن که شاید به نوعی پرهزینه ترین و آلاینده ترین روش باشد، پسماندهاي جمع آوری شده در کوره های مخصوص قرار داده می شوند که علاوه بر هزینه زیاد، ایجاد آلودگی در محیط زیست می نماید، خصوصا آلودگی هواي تنفسي در اين روش بسيار جدی و خسارت بار است. البته شایان ذکر است که در بسیاری از کشورهای پیشرفته از احتراق حاصل از سوزاندن پسماندها تولید انرژی نیز می‌نمایند که این می تواند یک امتیاز مثبت در تقابل با تبعات و معایب این روش باشد.

     از آنجا که سیستم دفع پسماند در شهر بوکان به روش سوزاندن در فضای آزاد بدون در نظر گرفتن هیچ گونه موازین زیست محیطی و رعايت استانداردهای علمی و عملی می باشد; فلذا بيشترين آسیب ها و خسارت ها را باعث می شود. سوزاندن پسماندها در نزديک مناطق مسکونی در جهت باد غالب (باد محلی زريان) در فضای آزاد، آنهم بصورت ناقص در اکثر موارد _ بطويکه حجم پسماندهاي سوخته شده در مقایسه با کل پسماند ها کمتر از ده درصد را تشکیل می دهد _ می تواند خسارتهای جبران ناپذیری را در زمینه های زیست محیطی، کشاورزی، بهداشتي، اقتصادی، اجتماعی و حتی سیاسی باعث شود. عدم مدیریت جامع و علمی در اين حوزه از طرف شهرداری بوکان در طی سالیان متمادی باعث شده که این معضل هر روز بزرگتر و بغرنج تر گردد. بطوریکه به جرأت می توان گفت؛ منشأ و منبع اصلی بسیاری از ناراحتی های تنفسی شهروندان و اهالی روستاهای اطراف، ریشه در سوء مدیریت شهرداری بوکان در این حوزه دارد.

     با عنایت به اینکه جهت تحقق اصل پنجاهم (50) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و به منظور حفظ محیط زیست کشور از آثار زیانبار پسماندها و مدیریت بهینه آن ها، قانون مدیریت پسماندها وضع شده است و شهرداریها از جمله ارگانهایی هستند که شمول قانون برآن ها مستلزم گردیده‌است; لذا شهرداريها موظفند مقررات و سیاست های مقرر در این قانون را رعایت نمایند. حال در این مقوله شهرداری بوکان خود به عنوان ناقض قانونی عمل کرده، که این علاوه بر خسارت‌ها و آثار منفی ذکرشده، میتواند دارای تبعات منفی قضایی نیز باشد; چه بسا که اگر شهروندان اطلاعات کافی و وافی از حقوق شهروندی خود داشته باشند، می توانند با طرح شکايت در محاکم قضایی، اقامه دعوی کنند.

     شهرستان بوکان با دارا بودن 180000نفر جمعیت شهری و با درنظرگرفتن سرانه متوسط تولید پسماند 800گرم، روزانه در حدود 150تن پسماند تولید می کند که این حجم عظیم زباله شهری اگر دارای مدیریت به روز و مطابق با استانداردهای زیست محیطی نباشد؛ می تواند باعث بروز مشکلات عدیده ای در بسیاری از زمینه های اجتماعی، اقتصادی، بهداشتی و زیست محیطی بشود. بنابراین در راستای تحقق مدیریت بهینه شهرداری و ایجاد بستر مناسب در جهت نیل به هدف حداقل آلودگی زیست محیطی به منظور توسعه پایدار شهری راهکارها و پیشنهادات علمی و عملی ذیل توصیه می گردد:

راهکارها و پیشنهادات :

1- فرهنگ سازی و تشویق مردم در جهت صرفه جویی در مصرف و تفکیک پسماندها در مبدأ

2حذف هر چه سریعتر روش دپو و سوزاندن ناقض پسماندها در هوای آزاد و در جهت باد غالب منطقه

3حذف روشهای سنتی جمع آوری ، حمل و دفع پسماند و مکانیزه کردن این روشها

4- رفع موانع پیش روی اجرای طرح های بازیافت و ایجاد و احداث کارخانه های بازیافت پسماند به عنوان صحیح ترین و اصولی ترین روش دفع پسماند در راستای مدیریت مدرن و ایجاد اشتغالزایی و تحقق درآمد پایدار برای شهرداری

5-   ایجاد کارخانه تولید کمپوست از زباله

6- تولید کود آلی (ورمی کمپوست ) از پسماندهای فسادپذیر و تر

7مدیریت صحیح تفکیک پسماندها و  حتی المقدور جلوگیری از دفن آنها،

8- استفاده صحیح و اصولی از مواد قابل بازیافت 

9دفن بهداشتی پسماندها

10ایجاد کمربند سبز اطراف سایت دفن پسماندها (Landfill)

11سامان دهی خاک ، نخاله و ضایعات ساختمانی

12- اجرای طرح مکانیزه خدمات شهری، نظافت خیابانها و کوچه ها

13-  مکان یابی هر چه سریعتر محل جمع آوری و دپوی پسماندها در محلی که مانند محل فعلی بالای ارتفاعات و در جهت باد غالب منطقه نباشد؛ به عنوان آخرین راهکار، در صورت عدم توانایی در اجرای هر یک از روشهای اصولی دوازده گانه فوق الذکر./

تاريخ: ۱۳۹۵/۷/۲۳

21مهرماه/به مدت یک ماه

نظر کاربران
نام:
پست الکترونیکی:
نظر شما:


آخرین اخبار   



27آبان ماه





صفحه اصلی   |   نمایش گالری   |   گالری عکس   |   مهاباد   |   مشروح اخبار   |   بوکان   |   سقز   |   اخبـــار   |   کوردانه   |   پیرانشهر   |   درباره ما   |   ارتباط با ما   |   ورود
تمام حقوق سایت متعلق به وب سایت زریان می باشد. استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.

طراحی و اجرا توسط: وب باکس پورتال