۱۳۹۷ دوشنبه ۲۵ تير - اِلأِثنين ٣ ذو القعده ١٤٣٩
ارسال به دوستان  نسخه چاپی
 بانوان واژه و کتاب در بوکان؛ تیری به کدام سو؟ / سارا صادق زاده*

*این یادداشت توسط « سارا صادق زاده» نویسندە و منتقد ادبی و اجتماعی در بوکان نوشته شده و در اختیار زریان قرار گرفته است.
 پایگاه خبری-تحلیلی زریان؛روزهای پایانی سال، بە نوعی همانند ضرب الاجلی میماند کە همە می خواهند بە جمع بندی روزها و ساعتهایی کە در قالب عمری کە یک سال دیگر از آن گذشت (و ای دل غافل چکار کردی و بە کجا رسیدی) می رسند. واین مهم جدا از تفکری شخصیتی و شخصی، جنبەای اجتماعی نیز دارد کە همان بررسی اتفاقات است. اتفاق تنها شامل حوادث ناگوار نمی شود. برعکسِ بار معنایی این واژە در مواجهەی نخست، رویدادهای خوب را هم شامل می شود کە در این مبحث بە یکی از آنها کە جزء موفقیتهای خوب و بزرگی است کە با ایدە و تفکر خلاقانەی بانویی فرهیختە از دیاری کە بە شهر فرهیختگان شهرت یافتە است، با پشتوانەی عالیتریین مقام این شهرستان، همچون نهالی در عرصەی فرهنگ کاشتە و با استقبال مردم بویژە بانوان بەبار نشست. و امیدواریم همانطور کە بانیان آن نیز عنوان کردەاند بە حرکتی فراگیر در کل ایران مبدل شود.

سالی کە گذشت سال شکل گیری کارِ گروهی بانوانی شد کە تحت عنوان گروە بانوان واژە و کتاب با مدیریت و رهبری خانم لیلا صالحی کە یکی از شاعران و مترجمان بنام این دیار می باشد، بود.

 این حرکت فرهنگی تحت عنوان کتابخوانی و نقد و بررسی کتابهای معرفی شدە از جانب ایشان ومشارکت بانوان شهرستان بوکان با نقد و بررسی کتاب سوشون سیمین دانشور کە یکی از نویسندگان مطرح و نامدار کشورمان می باشد شروع شد کە با توجە بە هنر نویسندگی و متن قوی و اجتماعی و آشنا و ملموس آن، شدیدا مورد توجە و استقبال بانوان قرار گرفت. همانطور کە میدانیم رمز موفقیت در هر اقدامی نقطەی آغازین آن حرکت می باشد کە این حسن انتخاب نیز در موفقیت و انسجام و شکل گیری گروە بانوان و واژە گامی مهم و قابل توجە بود.

در جوامع پیشرفتە و مدرن، هر حرکت و اقدامی از جانب متولیان امر و کسانی کە در آن حوزە فعالیت می کنند در همان ابتدای کار و همسو با روند آن، بە نقد و بررسی آن در زمینەهای گوناگون می پردازند. اینگونە فعالیتها کە شامل فعالیتهای اجتماعی و مردمی می شود در همەی جوامع در قالب حکومتی و مردمی ( NGO ) در هر زمینەای شکل می گیرد. از آنجاییکە این گونە فعالیتها طیف وسیعی از جامعە را در بر می گیرد نقد و بررسی و بە چالش کشیدن آنها همچون خودِ فعالیت حائز اهمیت ودر خور توجە می باشد.

با این مقدمە و ذکر اینکە نقد و بررسی یکی از ارکان مهم پیشرفت و موفقیت است و دیدگاە منتقد بە هیچ عنوان دیدگاهی تخریبی و تقابلی نیست و این مهم از دیرباز و تحت عناوین مختلف ( نقد ادبی، اجتماعی، سیاسی ... و غیرە) خود شاخەای جداناشدنی از تمدن و پیشرفت می باشد، بە نقد و بررسی این فعالیت کە شامل معرفی کتاب و چگونگی بررسیها و بازتاب آن در جامعە و نحوەی تاثیرگذاری و جهت دهی گروهی بە مطالعە و بررسی کتابهایی کە معرفی شدەاند، می پردازیم.

بعداز کتاب سوشون، با معرفی " عشق سالهای وبا " رمانی از نویسندەای مشهور، همچون گابریل گارسیا مارکز، کە نویسندەای کلمبیایی و آمریکایی تبار است ودر تعارض کامل با کتاب قبلی کە نویسندەای ایرانی و رمانی با مضمونی اجتماعی و کاملا اجین با فرهنگ ایرانی است تقابلی در اذهان بوجود آمد کە بە دلیل بدویت کار و شروع تاتی وار این حرکت ( بانوان واژە و کتاب ) و کمک بە تداوم حرکت آن، در سکوت منتقدین، بە عنوان دومین کتاب، نقد و بررسی شد، بدون آنکە نقدی بر روند انتخاب و معرفی آن صورت گیرد.

واما این دلیل هم ( کە در بالا عنوان شد ) دلیل موجە و قابل قبولی در قبال سکوت منتقدین نیست. زیرا همانطور کە خودِ اقدام در بدو شکل گیری مهم و حائز اهمیت است، همزمان نقد و بررسی و بازتاب آنهم دارای جایگاە ویژە می باشد. در اینجا برای جلوگیری از تکرار و طولانی شدن این بحث، بررسی ، نقدو بازتاب معرفی این کتاب را در آخر و همزمان با کتاب دیگری از نویسندگان طیف چپگرا کە در همین گروە معرفی و مورد نقدو بررسی قرار گرفتە است می پردازیم.

مطالعە، مطالعە و مطالعە.

نخست مطالعە و خواندن نویسندگان و اهل قلم است کە دیدگاهی مختص بە خودرا دارند، مورد و متنی را کە انتخاب می کنند از زوایای مختلف همچون شیوەی نگارش، متن، تکنیک، فورم و ...غیرە را مد نظر گرفتە، ضمن خوانش، زیر ذرەبین نقد هم قرار می دهند.

دومین گروە، خوانندەی معمولی است کە بە صورت اتفاقی و از روی علاقە و یا بی حوصلگی و رفع اوقات فراغت بە طرف مطالعە و انتخاب کتاب می رود.

گروە سوم، خوانندەای است کە کتاب بە او معرفی می شود بە نوعی مطالعە بر مبنای طرحی از پیش تعیین شدە کە می تواند هردو طیف بالا را هم در بر بگیرد.

هر خوانندەای بر پایەی نوع خوانش خود، می تواند منتقد هم باشد. اما این بە آن معنا نیست کە هر نقدی آکادمیک و حرفەای است اما هر نقدی قابل قبول و در خور توجە می باشد. در این قسمت نیز همچون نویسندگی و دیگر فعالیتهای اجتماعی، نقد و بررسی هم علم و دانش مختص خود را می طلبد. بررسی و نقد ادبی شامل بخش های مختلف و متفاوتی است کە از حوصلەی این بحث خارج است اما اگر همین امر را برای ترویج و تشویق بە اذهان عمومی بەکار ببریم، ولو حرفەای و آکادمیک هم نباشد می توانیم بازتاب و نوع نگرش و حتی تغییر در نوع نگرش را در جامعە آنهم از سوی بانوان کە رکن اصلی هر جامعەای هستند، با این نوع نقدها برتابیم.

متاسفانە اپیدمی کە این روزها جامعەی ما را فرا گرفتە ، نوعی گذر از موضوع، بە فراموشی سپردن و سپری کردن زمان بدون توجە بە تاثیر عمل انجام شدە بر روی مخاطبین و بالطبع پیامدهای آن برای جامعە است.

 بدون دانش تاریخی و استفادەی بهینە از تجربیات، آیندەای روشن و موفق در انتظار انسان و اجتماع نبودە و نخواهد بود. می گویند : هر ملتی تاریخ را نخواند محکوم بە تکرار است.

تجربەی نویسندگانی از طیف چپگرا، بە عنوان شاهکارهای ادبی، برای نویسندگان و خوانندگان حرفەای همیشە و همە جا طرفداران خود را داشتە و دارد کە ماهم از این قائدە مستثنی نیستیم . اما اگر واقعبینانە از منظر اجتماعی بە جامعەی کنونی نگاە کنیم، معرفی و تشویق و ترغیب خوانندگان آماتور ( بدون پیشینەی مطالعە ) کە بنا بر مستندات و سرانەی سالانەی مطالعە درکشور، شامل همەی اقشار جامعە می شود، بە خواندن رمانهای فلسفی، سیاسی و طیفگرا در این برهەی زمانی همان فرهنگ سازیست کە بانوان واژە و کتاب برایش تلاش می کنند ؟

بعداز معرفی و خواندن و بررسی " عشق سالهای وبا " آنهم در نشست دوم و " شوخی " از میلان کوندرا کە مورد نقد و بررسی بانوان واژە و کتاب قرار گرفت، این سوال بوجود می آید کە چرا در میان انبوە کتابهایی کە همانند سوشون از نویسندگانی مشهور همچون دانشور در کتابخانەها بە وفور پیدا می شود، عشق سالهای وبا و شوخی   از این نشستهای نوپا سردر می آورد؟ کتابهایی کە بە اعتراف مترجم و بە دلیل آنچە آنها رُک گویی و بی پردە نویسی نویسندە عنوان می کنند مجبور بە حذف یک بخش کامل از آن شدەاند، این کتابها پازل گمشدە یا بخشی از فرهنگسازی جامعە هستند؟ آنهم جامعەای کە بە شدت در میان تهاجم فرهنگ صنعتی غرب و سنتی شرق در تلاطم است و تمام سعی دولتمردان و مسئولین امر و حتی خانوادەها، برای حفظ ارزشها، عقاید و فرهنگ غنی ایرانی اسلامی است. 

در این نقد و بررسی بە هیچ عنوان کتاب یا نویسندەی آن مورد نقد نیست این کتابها را بە راحتی می توان از کتابخانەهای محلی هم تهیە کرد کە این دلیل بر داشتن مجوز و تایید مسئولین و متولیان امر می باشد. آنچە کە در این مطلب بە نقد کشیدە شدە است نوع انتخاب و معرفی و بالطبع اثرگذاری و الگو برداری آن است (با توجە بە نوپایی حرکت ) در میان بانوان کە شامل مادران و قشر جوان و نوجوان هم می شود. آنهم در این برهەی حساس زمانی کە سوای این کتابها، نوع رفتار و پوشش، حتی بکار بردن رنگ و مدلی خاص ، می تواند نوعی الگو برداری و جهت دهی برای طیفی خاص، از کتاب یا کسانی باشد کە قلم بر نقد و زبان بر بررسی می گشایند.

بحث مورد نظر بر پایەی مستنداتی است کە در جلسات برگزار شدە، طی نقد و بررسی کتابها بە دست آمدە است. کە طبیعتا باید موارد مورد بحث مکتوب یا بە صورت صوتی در اختیار کتابخانە یا مدیر برنامە باشد. نقدهایی کە حساسیت آن زمانی بیشتر می شود کە با معرفی آخرین کتاب سال نودوشش، جنگ چهرەی زنانە ندارد، اثر نویسندەی روسی، سوتلانا الکساندرونا الکسیویچ، کە از همان طیف مارکز و کوندرا برخاستە است و بحثهایی از نوع حکومتهای توتالیتر و کمونیستی و سوسیالیستی را در بردارد. چرا باید بحث داغ بانوانی باشد کە در مکتبی دیگر پرورش یافتەاند و بیگانە با حزب و گروههایی کە مردان زن ستیز و لاابالی و زنان بازیچە و عروسک ماب معرفی شدەاند؟

ستیزە جویی و مقابلە بە مثل کردنهایی کە در فرهنگ غرب و طیف چپگرا بە معنای آزادی و ارزش برای زنان، سالهاست ترویج و دیکتە می شود این دیدگاه ها و اثرات آن بر تمام بانوان گروە واژە و کتاب کە جمع کثیری از بانوان را در بر می گیرد، می تواند در یک سطح باشد؟

با اشارە بە بحث اولیە کە انتخاب کتاب در قالب شخصی و سلیقەای با معرفی و تشویق بە خواندنِ مورد یا موارد " خاص " در ابعاد وسیع و " گروهی " متفاوت و بالطبع حساستر است .

با تاکید بر اینکە این بانوان هستند کە در قالب مادر، جامعە را پرورش می دهند و اهمیت دانش و طرز فکرِ آنان در شکل گیری جامعە بر کسی پوشیدە نیست.

 خوانش کتابهایی همچون " سوشون " " جای خالی سلوچ " و " آخریین انار دنیا " هم در پروندەی کاری این گروە، نقطەی عطفی است بر وجودِ حسن سلیقە و امیدی بر معرفی و تداوم اینگونە کتابها در برنامەهای آیندە.

از دیگر مواردِ مورد بحث، کە بە نسبت کم اهمیت هم نیست در انتخاب کتاب، بُعد مادی ماجراست. کە اگر جزء اهداف این حرکت فرهنگی باشد، می تواند در رونق اقتصادی بازارِ رو بە افول کتاب، تاثیر بسزایی داشتە باشد. چە بسا کتابهای نویسندگان مطرح و نامی ( ایرانی و حتی بومی ) کە در کتابفروشیها و یا در بساطِ دستفروشان بە ورطەی فراموشی سپردە و یا در حال نابودی هستند کە همین امر نویسندگان را جزء اقشار کم درآمد و بالطبع ناامید از ادامەی کار کردە است. کە با معرفی اینگونە کتابها بە نوعی توفیق اجباری هم دست می یابیم.

امیدوارم این نقد راهگشای نقدها و بررسیهای بیشتر و بهتری در همەی زمینەهای فعالیت فرهنگی و اجتماعی باشد. و روز بە روز شاهد حضور پررنگتری از بانوان، همچون بانوان واژە و کتاب باشیم .

 

 

#ساراـصادقزادە

 

تاريخ: ۱۳۹۶/۱۲/۲۹

لینک کانال ما در پیام رسان سروش

نظر کاربران
نام:
پست الکترونیکی:
نظر شما:


آخرین اخبار   







صفحه اصلی   |   نمایش گالری   |   گالری عکس   |   مهاباد   |   مشروح اخبار   |   بوکان   |   سقز   |   اخبـــار   |   کوردانه   |   پیرانشهر   |   درباره ما   |   ارتباط با ما   |   ورود
تمام حقوق سایت متعلق به وب سایت زریان می باشد. استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.

طراحی و اجرا توسط: وب باکس پورتال